TË PËRZGJEDHURAT
Rita Petro laureate e poezisë së shpirtit dhe e forcës së fjalës si “një formë e ndërgjegjes që i reziston heshtjes”
Nga Albert Vataj Shpallja e Rita Petros si “Poete Laureate” për dyvjeçarin 2025–2027 nga Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit...
Shën Nikolla, shenjti “i vjedhur”, historia e vërtetë e relikeve që ndryshuan Krishtlindjen
Çdo dhjetor, kur figura e Babagjyshit të Vitit të Ri rishfaqet mes dritave dhe vitrinave, pak kush kujton se pas...
Rilindja që nuk na e kanë mësuar, përmes të vërtetave iluminuese dhe befasuese
Rilindja vazhdon të rrëfehet si një stinë e rregullt, racionale dhe progresive, si një moment kur njeriu më në fund...
Shën Antoni Abati, udha e gjatë e njeriut në ndeshjen me të keqen, skalitur në shkrimet e shenjta, mitologjitë, filozofia dhe letërsia
Përballja mes së mirës dhe së keqes është ndoshta kushti njerëzor më i lashtë dhe më universal. Që prej çastit...
Numri 9 i caqeve fundore, rastësi, sugjestion kolektiv, apo pasqyrim i një arketipi që përshkon mistikën e shekujve?
Në historinë e njeriut, disa numra kanë pushuar herët së qeni thjesht mjete llogaritjeje për t’u shndërruar në simbole. Numri...
Pali i Tarsit, dhuna, autoriteti dhe shenjtëria në horizontin e krishterimit të hershëm
Figura e Palit i Tarsit paraqitet si një nga më enigmatiket në historinë e krishterimit, një njeri që kalon nga...
Sylvia Plath, mendja e bukur e ndriçuar nga flaka që e dogji nga brenda
Sylvia Plath nuk është thjesht një emër në panteonin e letërsisë amerikane të shekullit XX. Ajo është një gjendje mendore,...
Ismet Bellova, zëri i një legjende që do të dëgjohet si një jehonë në qiellin e kujtesë dhe përjetësisë
Ka ndaluar jeta e një njeriu që ishte zëri i shpirtit të fushës së blertë shqiptare, zëri i sportit më...
Historia e djegies së librave dhe linçimit të mendimtarëve, kur dija bëhet e frikshme dhe kujtesa shpallet heretike
Nga Albert Vataj Historia e librave të shkatërruar është historia e frikës së pushtetit nga mendimi. Nuk ekziston djegie librash...
Camille Claudel, një grua e bukur dhe skulpture e talentuar, që bota e burrave e hoqi qafe duke e kyçur në çmendinë
Nga Albert Vataj Asnjë grua e artit nuk pati një fat të tillë të trisht sa Camille Claudel. Një grua...
Ajnshtajn, një zë që se kuptuam por e ndjem, Chaplin një heshtje që foli me zë shpirti dhe e dëgjuam
Albert Ajnshtajn dhe Charlie Chaplin u takuan në vitin 1931 në premierën e filmit City Lights në Los Anxhelos. Ajnshtajni...
Nora Barnacle dhe James Joyce, romanca e stuhishme që mbeti shkreptimë në kujtesën gjeneratave
Marrëdhënia mes Nora Barnacle dhe James Joyce është një dashuri që ka hyrë në histori për intensitetin dhe ndikimin e...
FIGURA TË NDRITURA
Ajnshtajn, një zë që se kuptuam por e ndjem, Chaplin një heshtje që foli me zë shpirti dhe e dëgjuam
Albert Ajnshtajn dhe Charlie Chaplin u takuan në vitin 1931 në premierën e filmit City Lights në Los Anxhelos. Ajnshtajni...
Read more
KUJTESË
Balerina Maja Plisetskaja, një jetë të tërë, duke shprehur përmes vallëzimit një akt të panënshtrueshëm lirie
Nga Albert Vataj Një shekull më parë, më 20 nëntor 1925, lindi një prej figurave më të ndritura që ka...
IMPRESIONE
Akti i sakrificës së Julia Butterfly Hill, 23-vjeçares që hyri në histori si thirrje për mbrojtjen e natyrës
Nga Albert Vataj 738 ditë. Një vajzë. Një pemë mijëvjeçare. Dhe një vendim që do të shënjonte jo vetëm fatin...
TRADITË
Lahuta, kushtrimi i palcës së shpirtit malësor, kumbimi i eposit të Kreshnikëve, ngjitet sot në altarin e UNESCO-s
Albert Vataj Nga Albert Vataj Pas Xhubletës dhe Këngës së Kcimit të Tropojës, është Lahuta, ky instrument arkaik, kjo dëshmi...
Read more
PËRSIATJE
Fronet e “Perëndive” në lartësitë e Qafë Thores, qielloren e bukurive të perëndishme të natyrës shqiptare
Albert Vataj Nga Albert Vataj Keni dëgjuar për takimet me hyjnitë. Letërsia klasike i ka përndjekur ato si ëndrra të...
ESSE
Rita Petro laureate e poezisë së shpirtit dhe e forcës së fjalës si “një formë e ndërgjegjes që i reziston heshtjes”
Nga Albert Vataj Shpallja e Rita Petros si “Poete Laureate” për dyvjeçarin 2025–2027 nga Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit...
HISTORI
Shën Antoni Abati, udha e gjatë e njeriut në ndeshjen me të keqen, skalitur në shkrimet e shenjta, mitologjitë, filozofia dhe letërsia
Përballja mes së mirës dhe së keqes është ndoshta kushti njerëzor më i lashtë dhe më universal. Që prej çastit...
Read more
POEZI
Pierre Reverdy: Çfarë është poezia? Poezia është honi i hapur i realitetit të dëshiruar që na mungon
Nga Albert Vataj “Poezia është honi i hapur i realitetit të dëshiruar që na mungon”, kështu shkruan Pierre Reverdy, një...
PROZË
Profili psikologjik i një diktatori të çmendur. Adolf Hitler, i çmenduri që çmendi historinë
Nuk pinte raki, urrente duhanin, fjalimet i ushtronte para pasqyrës dhe i frikësohej vetmisë… Dosja e CIA-s, e ruajtur në...
URTËSI
Shenjtëria e shnjtëreshës shqiptare, Nënë Tereza, përmes shenjtërisë së fjalës dhe diellit të mendimit
Nga Albert Vataj Nënë Tereza në rrugëtimin e saj për në thellësi të shpirtit njerëzor dhe në shenjtërinë e përkushtimit,...
Read more
AUTORË
Sipas Italo Svevo, njeriu i modernitetit, i lënë pa etikë, pa natyrë dhe pa vetëdije, është në rrugën e nevojës për të ndryshuar
Nga Albert Vataj Në horizontin e trazuar të shekullit XX, ku teknika filloi të ndërtojë arkitekturën e re të botës,...
LIBRA
Kapardisja shqiptare nga “Mbi krimin në Ballkan”, një fshikull ndaj karakterit të liderit, e Ismail Kadare
Kapardisja është një cilësi e përgjithshme njerëzore. Atë e gjen kudo në botë, por te ballkanasit veçanërisht. E veçanërisht te...
FILOZOFI
Mediokriteti, ku njeriu nuk vuan mjaftueshëm për t’u rebeluar, por as nuk jeton mjaftueshëm për t’u përmbushur
Ekziston një formë dënimi që nuk shpallet nga asnjë gjykatë dhe nuk shkruhet në asnjë kod penal apo etik, por...
Read more
PËRSHKRIMORE
12-vjeçarja që mbeti anonim, por i dha një zë të vërtetë estetikës viktoriane të modës së flokëve dhe përkushtimit të një babai
Ajo ishte 12 vjeç. Pas kishte fatin e të rriturit pa nënë, e cila e la atë në lindje. Por...
PIKTURË
Njerëzorja e gjeniut të Mesjetës. Cili ishte Giotto, piktori që projektoi veten në shpirtin krijues?
Albert Vataj Për Giotton si piktor flitet shpesh; për Giotton si njeri, shumë më rrallë. Dhe megjithatë, pikërisht aty, në...
DASHURI
Cili nuk do të dëshironte një dashuri, për të cilën Frida Kahlo, thotë se ti e meriton?!
Nga Albert Vataj “Ti meriton një dashuri që të do të çrregullt, me gjithçka dhe arsyet që të zgjojnë me...
Read more
MUZIKË
Franz Liszt, mjeshtri që ktheu pianon në altar dhe dashurinë në përshpirtje
Nga Albert Vataj Sot, në 214-vjetorin e lindjes së Franz Liszt-it, kujtojmë një nga figurat më të shquara të muzikës...
Read more
QYTETËRIM
Derinkuyu në Kapadokia, qyteti nëntokësor që sfidon imagjinatën dhe e bën historinë të marrë frymë në thellësitë e tokës
Ka vende ku njeriu ka ngritur tempuj mbi male, e ka ngritur pallate mbi lumenj, por ka edhe vende ku...
MITOLOGJI
Mbretëresha e Natës, një pllakë terrakote që ngjall frikë, adhurim dhe magjepsje
Albert Vataj Relievi i njohur si “Mbretëresha e Natës”, një kryevepër mesopotamase e krijuar rreth vitit 1750 para erës sonë,...
REPORTAZH
“Vajzë Fest 2025”, tre ditët e edicionit të tretë të Vajzës së Labërisë që u bë Zonjë e festës së traditës dhe trashëgimisë
Nga Albert Vataj Tre ditë magjike në zemrën e Labërisë, në Vajzën që u ngrit si Zonjë e kujtesës dhe...
Read more
PSIKOLOGJI
INTERVISTA
Jacques Lacan në një intervistë të vitit 1974 që sot tingëllon si diagnozë e shpirtit modern, flet për vështirësinë e të jetuarit
Kush ishte Jacques Lacan? Jacques Lacan (1901–1981) ishte një nga figurat më të ndikueshme dhe më të diskutueshme të psikoanalizës...
FORUM
Ismet Bellova, zëri i një legjende që do të dëgjohet si një jehonë në qiellin e kujtesë dhe përjetësisë
Ka ndaluar jeta e një njeriu që ishte zëri i shpirtit të fushës së blertë shqiptare, zëri i sportit më...
PROFIL
Sylvia Plath, mendja e bukur e ndriçuar nga flaka që e dogji nga brenda
Sylvia Plath nuk është thjesht një emër në panteonin e letërsisë amerikane të shekullit XX. Ajo është një gjendje mendore,...
Read more
A E DINI SE
Numri 9 i caqeve fundore, rastësi, sugjestion kolektiv, apo pasqyrim i një arketipi që përshkon mistikën e shekujve?
Në historinë e njeriut, disa numra kanë pushuar herët së qeni thjesht mjete llogaritjeje për t’u shndërruar në simbole. Numri...
SHKENCË
Shkenca më në fund tregon për fenomenin enigmatik të “shiut koronal” në Diell
Shkencëtarët kanë hedhur dritë mbi një nga spektaklet më të mahnitshme dhe enigmatike të universit tonë të afërt: “shiun koronal”....
EROS
Polemikat rreth “Vargjeve Satanike” nuk filluan me Salman Rushdie më 1988, ato janë shekullore
Nga Ahab Bdaiwi* Në vitin 1988, botimi i Vargjet Satanike , një roman i shkrimtarit britanik me origjinë indiane, Salman...
Read more
NGA JETA E KORIFEJVE
KURIOZITETE
Kur lindi makina elektrike dhe kur erdhi ajo në të vërtetë?
Historia e automobilit elektrik është shumë më e hershme dhe më komplekse se ç’e lejon kujtesa kolektive, e cila për...
SHËNDETËSI
Një kombinim i vaksinës kundër COVID-it së bashku me trajtimin e rregullt të kancerit ishte zgjidhja shumë e nevojshme
Ky studim arriti në përfundimin se një kombinim i vaksinës kundër COVID-it së bashku me trajtimin e rregullt të kancerit...
NATYRA
Kur zogjtë shkojnë te kolonia e milingonave për t’u kuruar, misteri i krijimit
Albert Vataj Një ritual i lashtë vetë-mjekimi, ku shpendët përdorin acidin formik të milingonave për t’u mbrojtur nga parazitët dhe...
Read more
